Vandaag heeft in het Gerechtshof in Arnhem de hele dag de inhoudelijke behandeling plaats van de strafzaak tegen Lucia de B. (48) uit Den Haag.
Die strafzaak moest worden herzien. De veroordeling van de verpleegkundige voor zevenvoudige kindermoord en een drievoudige poging daartoe lijkt één van de grootste dwalingen van Justitie te zijn in de geschiedenis.De herziening is voor een groot deel te danken aan het spitwerk van de psychiatrisch ziekenhuisarts Metta de Noo. De Diepenheimse raakte via haar schoonzus Lea bij de zaak betrokken en had van meet af aan haar twijfels. Lea werkte in het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag en legde voor het eerst verbanden tussen veel sterfgevallen en verpleegkundige Lucia.
Een jarenlang onderzoek waarbij ze familie, medici en juristen tegen zich in het harnas joeg, leidde tot een herziening van de zaak.
Hoe confronterend haar onderzoek voor haar is geweest blijkt uit het boek dat ze erover schreef. Volgende maand verschijnt van haar hand 'Er werd mij verteld, over Lucia de B.', met als ondertitel 'De klok, de klepel en de klokkenluider' heeft. De bedoeling is dat het tegelijk met het vonnis van het Gerechtshof verschijnt. De titel geeft onder meer aan dat een groot deel van de zaak Lucia de B. uit verhaaltjes van horen zeggen bestond en niet uit onbetwiste feiten.
Confronterend was de research omdat De Noo ontdekte hoe laf mensen zijn als het gaat om het achterhalen van de waarheid als daarmee hun eigen hachje, de vriendenkring of de familie in het geding is. "Het is ook een boek van treurnis", zegt ze, om er meteen tegenover te zetten dat ze er ook warme contacten aan over heeft gehouden. Bijvoorbeeld met de auteur Maarten 't Hart die het onderzoek ondersteunde en haar halverwege aanspoorde door te gaan met het schrijven van het boek.
De Noo vertelt dat haar moeder een belangrijke rol heeft gespeeld bij het besluit over de zaak Lucia de B. te schrijven. Haar moeder vond dat zij en haar broer Ton Derksen moesten gaan voor eerlijkheid, ook als dat pijn deed in de familie. Augustus vorig jaar, precies op de sterfdag van haar moeder die in 2008 overleed, nam Metta de Noo in een wat sombere overpeinzing het besluit om te gaan schrijven. Ze vond er drie goede argumenten voor: "Het is in de eerste plaats een historisch feit. Er zijn ook zaken die nog niet naar voren zijn gekomen, die de basis van de zaak zijn en waarvan ik vind dat ze bekend moeten worden. Tenslotte is het een rechtvaardiging van mijzelf. Ik ben vaak in diskrediet gebracht als ik mensen te na kwam. Maar wij waren geen hansworsten die maar eens ruzie gingen trappen. Het is een persoonlijk document", zegt De Noo.
De Diepenheimse hoopt dat ze een opbouw heeft gekozen die ertoe leidt dat velen het gaan lezen. Ze maakte een duidelijk onderscheid tussen het zeer toegankelijke en persoonlijke verhaal én de meer medische en juridische materie. Dat laatste heeft ze zo populair mogelijk opgeschreven, maar het zal voor sommigen toch wat taai kunnen zijn. "Je kunt de droge stukken overslaan en dan blijft er een verhaal over met een algemeen thema voor iedereen: het gaat over het kiezen voor de waarheid."
Metta de Noo is ervan overtuigd dat het Openbaar Ministerie (OM) vandaag voor vrijspraak pleit en dat dit een voorbode is voor de vrijspraak die het Gerechtshof daarna zal vonnissen. Ze maakt dat op uit de rapporten die het afgelopen jaar zijn verschenen en uit het afzien van verder onderzoek in deze zaak. Maar toch wordt het niet een happy end. Het verleden is niet in één keer uit te wissen. Het beeld van de engel des doods, zoals dat volgens haar door de media zonder terughoudendheid en uit sensatie is neergezet, blijft nog lang in het geheugen gegrift. En veel mensen willen niet aan een nieuwe waarheid.
Ze vertelt dat ze op een camping in Frankrijk met het boek bezig was. Andere Nederlandse gasten toonden interesse. Ze kwamen uit Den Haag en hadden familie die op de afdeling van Lucia de B. had gewerkt en zelfs iemand die met haar persoonlijk had samengewerkt. Metta wilde hen graag spreken. Het werd een grote deceptie. "Die mensen waren boos. Over Lucia de B. werd niet gesproken. Er kon nu zoveel worden gezegd. Zij wisten wel beter. Het is zo hardnekkig…"
Het doet haar denken aan de zaak Alfred Dreyfus, een Joods-Franse officier die in 1895 vanwege verraad levenslang kreeg. Jaren later werd hij echter volledig vrijgesproken. "Negen jaar later werd hij doodgeschoten", vertelt De Noo.
Metta de Noo heeft Lucia de B. verteld dat ze aan het boek werkte. Lucia heeft het niet gelezen. Ze werkt zelf aan een boek dat ongeveer tegelijkertijd met het boek van De Noo moet uitkomen. "Lucia meldde dat ik nu wel een concurrent van haar was. Ik zei: 'Nee, ik zal reclame voor je maken. Mensen moeten eerst haar boek kopen en dan dat van mij."
'Er werd mij verteld, over Lucia de B.' verschijnt op 14 april bij uitgeverij Aspect in Soest.
