ALMELO - De vader die dit weekeinde in Zierikzee zijn twee kinderen en daarna zichzelf om het leven bracht, had contact- en gebiedsverboden.
Het wakkerde de discussie aan of dat wel werkt.In het arrondissement Twente legt de voorzieningenrechter jaarlijks tien tot vijftien keer een dergelijk verbod op. Hoe vaak dat strafrechtelijk gebeurt, wordt niet bijgehouden. Een degelijk inzicht in de effectiviteit heeft Almelo niet.
Persrechter M. Verhoeven denkt dat de vonnissen 'redelijk effectief' zijn. Hij leidt dat af uit het geringe aantal keren dat eisers terugkomen met een verzoek tot een zwaarder vonnis, waarin niet wordt gedreigd met een dwangsom maar met een gijzeling. "Daar hebben we er niet veel van", zegt de rechter. "Het werkt redelijk, maar natuurlijk alleen bij de gratie van een niet volkomen gek geworden tegenpartij".
De rechtbank adviseert de eisers meteen de politie in te lichten over zo'n vonnis. Misschien dat dan de wijkagent een keertje vaker langsrijdt. Maar de politie geeft aan nauwelijks ruimte te hebben voor toezicht hierop.
De strafrechter legt een contactverbod meestal op als bijzondere voorwaarde bij schorsing van een voorlopige hechtenis. In een strafvonnis zelf komen de verboden nauwelijks voor, omdat de bijzondere voorwaarden daarin een duur van twee jaar hebben. "Dat is wel heel lang voor een contactverbod", zegt het Openbaar Ministerie.
Reclassering Nederland houdt toezicht op naleving van de bijzondere voorwaarden in een strafvonnis en zegt dat er afspraken worden gemaakt met de onder toezicht gestelde, politie, behandelaars, gemeente en maatschappelijk werk. Als de rechter dat oplegt, kan elektronische controle worden toegepast via een enkelband. Het is mogelijk om met behulp van gps een gebied te definiëren waar iemand niet in mag. De persoon zelf en de reclassering krijgen een signaal als dat toch gebeurt. Reclassering Nederland wil deze elektronische controlemiddelen vaker inzetten omdat ze drempelverhogend werken. "Maar honderd procent veiligheid bereik je nooit", zegt woordvoerster H. de Korte. Reclassering Nederland heeft evenmin wetenschappelijk inzicht in de effectiviteit van gebieds- en contactverboden.
Advocaat J.B. Kalk die een man verdedigde tegen wie een contact- en een gebiedsverbod was gevorderd (zie kader) is sceptisch. "Natuurlijk kan 'een politieman voor de deur' niet", zegt hij. "Als mensen echt kwaad zijn helpt geen enkel verbod, hoe hoog de straf ook is".Een regelmatig terugkerend probleem is dat de eiser (meestal een vrouw) na verloop van tijd zelf contact zoekt met de gedaagde. "Als die daarop ingaat, werkt dat later vaak tegen hem omdat het verbod is overtreden", licht Kalk toe.
Volgens hem halen vrouwen soms 'het bloed onder de nagels vandaan' van de mannen met een contactverbod. "Het zou goed zijn als een rechter bij het verbod ook iets bepaalt over de eiser, dat ook zij afstand houdt", zegt Kalk. Het zou escalatie kunnen voorkomen. Rechter Verhoeven zegt dat dit niet mogelijk is.
