'Zit zwaar onder de medicijnen en heb totaal geen emotie.
Fluoxetine doet rare dingen met mensen (…) tevergeefs geprobeerd aan een pistool te komen, heb het nu met een mes gedaan, totaal emotieloos dus.' Zo stond te lezen in een afscheidsbrief van de man uit Zwijndrecht die eind mei zijn vriendin, ex-vrouw, twee kinderen en zichzelf doodde. Hij slikte Prozac.
Regelmatig laait de discussie op over het verband tussen antidepressiva en (zelf)moord. Bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb zijn meldingen bekend van mensen die na het gebruik van een antidepressivum verbaal agressief werden of hun chef aanvielen en ook van mensen die hun kind en partner dreigden te vermoorden.
Getuige-deskundige Anton Loonen was gisteren heel stellig in de rechtbank in Haarlem bij de behandeling van de zogeheten bijlmoorden in Badhoevedorp. Deze agressieve daad is volgens hem een bijwerking van het antidepressivum Seroxat. Haar advocaten zeggen dat de verdachte door een te hoge dosis in een bewustzijnsstoornis is geraakt. Ze is daarom volledig ontoerekeningsvatbaar en kan niet worden vervolgd.
Volgens de klinisch farmacoloog zijn agressieve incidenten die optreden als bijwerking van Seroxat uiterst zeldzaam. Veel mensen die het middel slikken, krijgen in het begin last van onprettige, angstige gevoelens. "Het loopt zelden zo uit de hand als hier is gebeurd", aldus Loonen. De verdachte had naar eigen zeggen een dubbele dosis geslikt op de dag van de moord.
De hoogleraar zegt dat hij aanwijzingen heeft dat het brein van deze verdachte kwetsbaar is. Dat zou haar heftige reactie op het middel kunnen verklaren.
Volgens een psychiater en psycholoog van het Pieter Baan Centrum kan niet worden vastgesteld of de vrouw agressief is geworden, doordat haar pillengebruik niet zorgvuldig is opgebouwd. De oorzaak van het geweld zou mogelijk niet het medicijn zijn maar de depressie waarvoor de vrouw het medicijn kreeg. Immers, lang niet iedereen die een antidepressivum slikt pleegt moorden.
Ook psychiater Bram Bakker sprak tweemaal met de verdachte. Hij omschrijft haar als 'een lieve, aardige mevrouw die nooit agressief was en bijzonder veel van haar man en dochter hield'. Hij spreekt van een wanhoopsdaad, onder invloed van de medicijnen. Bakker waarschuwt voor het gebruik van antidepressiva. De pillen zijn volgens hem niet zonder gevaar. Zeker na een hoge dosis zou de depressie aanvankelijk alleen maar worden versterkt.
Ook hoogleraar wetenschapstheorie Trudy Dehue en hoogleraar geneesmiddelenbewaking Kees van Grootheest zijn kritisch over het gebruik van dit geneesmiddel. 'Veel mensen hebben baat bij antidepressiva. Agressie jegens zichzelf of anderen door het gebruik van antidepressiva komt gelukkig zelden voor. Maar de mogelijkheid daarvan is niet uit te sluiten', stelden de hoogleraren in juni van dit jaar in NRC/Handelsblad.
Ze vinden dat behandelaars en justitie beter moeten gaan beseffen wat mogelijke bijwerkingen en juridische consequenties daarvan zijn. Verder is er in hun ogen meer onafhankelijk onderzoek nodig.
'Het meeste onderzoek over de effecten van antidepressiva is gedaan met financiële steun van farmaceutische bedrijven. Bovendien zouden artsen deze middelen terughoudender moeten voorschrijven. Ruim een miljoen mensen slikt per jaar gedurende enige tijd een antidepressivum. Onderzoek suggereert dat slechts een deel van de gebruikers er ook baat bij heeft, terwijl alle gebruikers het risico lopen op bijwerkingen. Bij velen verbetert de depressie vooral door het placebo-effect.'
