ENSCHEDE - Studentes van de Saxion Hogescholen en de Universiteit Twente blijven ver achter bij hun mannelijke collega's in het opzetten van bedrijven.
De interesse om een eigen bedrijf te beginnen is onder mannelijke studenten en afgestudeerden anderhalf tot twee maal zo hoog.Dat blijkt uit de Twente Index 2008. De vierde editie van het vergelijkend economisch jaarbeeld van de regio wordt vandaag gepresenteerd op de Startersdag, die de Kamer van Koophandel bij Saxion in Enschede houdt. Net als vorige jaren schetst de Index op een breed front zorgelijke sociaal-economisch ontwikkelingen op de (middel)lange termijn. Toch zijn er ook opstekers, zoals de sterke Twentse exportgroei (zeven tot acht procent) en de meer dan bovengemiddelde greep in landelijke en Europese innovatiesubsidies.
"Ik vind het algehele beeld best positief", zegt directeur Wilma van Ingen van de Kamer van Koophandel. Onze grootste zorgen zitten 'm in demografische ontwikkelingen." Van Ingen doelt hiermee op de afvlakkende groei, vergrijzing en ontgroening van de beroepsbevolking in de regio. Verder is de trek van Twentenaren naar de Duitse grensregio groter dan de import van Duitse buren. Ook de 'mismatch' tussen de vraag naar zowel hogeropgeleiden als technici op alle niveaus en het lage aanbod van deze groepen blijft zorgelijk. "Gelukkig zien we wel de instroom bij technische opleidingen verbeteren."Het aantal hoger opgeleiden in de regio blijft nog steeds laag, ondanks de aanwezigheid van hoger en universitair onderwijs. Ook weet de regio nog te weinig afgestudeerden vast te houden. "Maar los daarvan blijft het oude probleem bestaan dat in deze regio relatief minder bewoners voor een hogere opleiding kiezen. Waarom dat zo is, weten we niet", zegt Wim Boomkamp, voorzitter van de Stichting Twente Index en voorzitter van de Raad van Bestuur van Saxion Hogescholen.
Boomkamp is verrast door de uitkomst dat vrouwelijke hbo'ers en academici veel minder snel kiezen voor het ondernemerschap dan hun mannelijke studiegenoten. "Ik vind dat we als hogeschool, waar dat nodig is, extra hulp moeten geven aan studentes om eventuele drempels te overwinnen. Erg belangrijk, ook omdat we meer vrouwelijke dan mannelijke studenten hebben. Wat we nu in elk geval doen, is het volgen van studentes die starter zijn geworden of dat willen doen. Zij kunnen een belangrijke voorbeeldrol voor nieuwe studentes vervullen."
De Twente Index schetst al enkele jaren een somber vooruitzicht van de omvang en samenstelling van de bevolking in de regio op langere termijn. Het aantal Tukkers stabiliseert zich rond 2020 op ongeveer 620.000 tot 630.000, nauwelijks meer dan nu (619.000) De samenstelling van de bevolking vergrijst en ontgroent, net als elders in het land. Daardoor neemt de nu nog licht groeiende actieve beroepsbevolking af en dreigen vacatures onbezet te blijven.
Ook blijkt Overijssel zijn bovengemiddelde positie op het gebied van bedrijfsresearch in Nederland te hebben verloren. KvK-directeur Van Ingen vindt het lastig een exacte oorzaak te geven en weet evenmin in hoeverre deze dalende lijn door Twente wordt veroorzaakt. Hetzelfde geldt voor de lichte daling in de regionale kennisintensieve industrie waarover in de Twente Index wordt gesproken. Van Ingen vindt het bemoedigend, dat het aantal startende bedrijven in Twente eindelijk wat begint toe te nemen. De groei van het aantal beginnende ondernemingen (11,6 procent) blijft nog altijd iets achter bij het landelijke gemiddelde (13 procent), maar zet zich wel door. "We komen van ver", aldus van Ingen.
Dat veel afgestudeerden van Saxion en UT de regio (gaan) verlaten, wil Van Ingen nog geen 'braindrain' noemen: "Het westen van het land en het buitenland zijn nu eenmaal heel interessant voor jonge afgestudeerden, daar verander je niets aan. Maar we hebben gelukkig ook veel spin-off van onze hogescholen en universiteit. Bovendien blijkt dat veel vertrekkers terug naar de regio komen als ze veertig of vijftig zijn. Dat is gezien de vergrijzing natuurlijk heel prettig, omdat deze categorie nog heel wat jaren te gaan heeft op de arbeidsmarkt." In het rijtje redenen om voor Twente te kiezen, staat de prettige woon- en werkomgeving bovenaan. Als grootste minpunt wordt nog een gebrek aan culturele voorzieningen genoemd. "Ik denk dat dit laatste nog vooral wordt veroorzaakt door oude denkbeelden. Als je naar de feiten kijkt, naar het aantal culturele voorzieningen dat hier is gebouwd, kun je toch niet blijven volhouden dat we hier minder te bieden hebben." Van Ingen onderschrijft de stelling van UT-promovendus Derek Jan Fikkers, die onlangs in deze krant een pleidooi hield voor een actieve groep regionale ondernemers die een of meerdere aansprekende grote ondernemingen naar Twente probeert te halen. Zo'n initiatief in Kaiserslautern heeft tot de komst van Microsoft geleid, wat de regio een enorme economische injectie gaf. "Het zou fantastisch zijn als zoiets ook hier lukt, maar dat is best moeilijk. Waar we dan in elk geval voor moeten zorgen, is dat de bereikbaarheid van Twente over land, te water en in de lucht optimaal is. Dat is ontzettend belangrijk om grote, aansprekende bedrijven te trekken."
Met name de drie grote steden kunnen goed zo'n (extra) trekker gebruiken, blijkt uit de regionale werkloosheidscijfers. Het verschil tussen landelijke gemeenten als Tubbergen en Dinkelland met Enschede, Almelo en Enschede is op dit gebied erg groot.
