De centrale vraag is of de Universiteit Twente een louter technische of een brede universiteit moet zijn.
In oktober vorig jaar werd bekend dat psychologie qua instroom de grootste opleiding van de Universiteit Twente (UT) is. Hoe tegenstrijdig misschien ook, ongeveer 43 procent van de eerstejaars volgt één van de zeven niet-technische opleidingen aan de universiteit die in 1964 begon als Technische Hogeschool Twente. "Veel mensen denken dat wij een technische universiteit zijn. Een groot aantal vwo'ers met het profiel cultuur en maatschappij en economie en maatschappij wijst ons af. Ze gaan er vanuit dat we geen opleidingen bieden die voor hen interessant zijn", aldus een woordvoerder vorig jaar over het achterhaalde imago.Nog geen maand later begon de UT een brede reclamecampagne, gericht op de werving van eerstejaars, en waarin de universiteit wil laten zien dat ze veel meer studies in huis heeft dan alleen de 'hardcore' technische opleidingen.
In de loop der jaren groeide de UT uit van een technische tot een 'meerkernen-universiteit', waarin naast technische wetenschappen ook ruimte is voor gedrags- en maatschappijwetenschappen. Nog niet zo lang geleden wilde de UT zelfs een Medische Faculteit op de campus, net als Brabant. Het Rijk zou daarvoor diep in de buidel moeten tasten. Door onder meer fundamenteel verzet van de andere universiteiten, die geen behoefte hebben aan concurrentie, kwam het er uiteindelijk niet van.
Hoe dan ook, het profiel van de van oorsprong technische universiteit die de UT is, is door de jaren heen vervaagd. Het opzetten van algemene studierichtingen levert de UT relatief veel studenten op, kijk naar psychologie, en daarmee zijn grote financiële belangen gemoeid. Toch is hierbij een ernstig dilemma ontstaan. De groei van niet-technische studentenaantallen staat dezelfde UT in de weg in haar profilering als technische universiteit.
In het rapport 'Onderneem UT', opgesteld door een denktank van hoogleraren, doemt het beeld op van een universiteit die ernstig uit koers is geraakt. De combinatie van techniek en maatschappij is de kracht van de UT, maar ook haar zwakte, zo is in het rapport te lezen. Er klinken ferme waarschuwingen. De nu nog fiere reputatie van de UT als technisch-wetenschappelijk onderzoeksinstituut kan nationaal en internationaal in het gedrang komen. De aantrekkingskracht van de UT op techniekstudenten neemt af. Het aandeel Nederlandse studenten loopt in het algemeen sterk terug. De aanwas moet komen van Duitse studenten. UT-opleidingen die voorheen tot de beste van Nederland behoorden, scoren nu gemiddeld. De UT heeft moeite met het aantrekken van goede onderzoekers op alle niveaus en zou, als een van de kleinere universiteiten in Nederland, 'harde keuzes' omwille van een helder profiel van de universiteit niet uit de weg moeten gaan, wil zij over tien jaar ook nog een aantrekkelijke universiteit zijn.
Binnen de UT is lang geworsteld met complexe vragen die hieruit voortvloeien. Een van die vragen is of de UT een technische of een algemene universiteit moet zijn. Die vraag raakt haar bestaansrecht.
Bestuursvoorzitter Anne Flierman van de UT gaf vorige week tegenover deze krant aan hoe dat nieuwe profiel eruit moet zien, zoals dat straks wordt gebruikt bij het schrijven van het Instellingsplan 2009-2014 dat bepalend is voor alle onderwijs- en onderzoekprogramma's van de UT.
Flierman bepleitte een centrale rol voor technologie en meer integratie van technische en sociale wetenschappen en lichtte dat als volgt toe.
"De UT wil landelijk niet worden gezien als het kleine broertje van algemene universiteiten, maar als een universiteit met een uniek concept. Onze kwaliteit zit in high tech. Dat product moet weer herkenbaar worden. Een algemene universiteit in Twente is niet realistisch." Flierman zei ook 'de balans binnen de UT te willen herstellen om ook weer een behoorlijke instroom techniekstudenten te krijgen'.
Het Strategisch Beraad waarin College van Bestuur, decanen en wetenschappelijk directeuren zitting hebben ging daags daarna akkoord met deze opzet. "Iedereen is het er over eens dat de combinatie van technische, maatschappij- en gedragswetenschappen één van de unieke sterktes is van de UT en dat het met name deze sterkte is waar in de toekomst veel meer gebruik van gemaakt kan en moet worden. Er is in de discussies vaak op gewezen dat het begrip 'technische universiteit' in een beperkte interpretatie geen recht doet aan deze sterkte. Die interpretatie zit ons in de weg en dat is niet de bedoeling. Technologie in de brede zin is echter wel het verbindende thema op de UT", aldus Flierman in een nadere toelichting.
De regio heeft er hoe dan ook als strategisch partner van de UT belang bij snel bij dit debat betrokken te worden. Met de regelmaat van de klok werd door Twentse bestuurders en politici voor uitbreiding van de UT gelobbyd in Den Haag en werd er gemeenschapsgeld beschikbaar gesteld om de UT verder 'body' te geven. Deze steun werd gegeven vanuit het oogpunt van welbegrepen regionaal belang; zoveel mogelijk studenten moeten in eigen regio universitair onderwijs kunnen genieten in zoveel mogelijk studierichtingen. Het bedrijfsleven is daar ook bij gebaat.
De PvdA in de gemeenteraad van Enschede bleek eerder zeer beducht te zijn voor een mogelijke omslag van 'algemeen' naar 'technisch' en dreigde met een motie om dit te voorkomen, maar de gemeenteraad wil eerst een uitleg van Flierman horen. Die volgt binnenkort, belooft Flierman. "Wat wij hebben gedaan spoort juist heel goed met de regio, die zich profileert als innovatieve high tech-regio", zegt hij.
Maar de vraag die nog altijd leeft is of de UT met dit profiel niet toch een stapje terugdoet richting haar oorspronkelijke doelstelling bij de oprichting als louter een technische universiteit. En wat is nu de echte identiteit van de UT, een brede universiteit voor een brede doelgroep, zoals in de wervingscampagne voor nieuwe studenten wordt aangegeven, of toch een primair op studenten techniek gerichte universiteit?
Dat laatste lijkt de bedoeling van het beoogde profiel. In een poging meer studenten techniek te interesseren voor een studie aan de UT, in de strijd tegen afkalving van studentenaantallen in technische wetenschappen, moest het blazoen van de UT als een technische universiteit kennelijk even opgepoetst worden.
Technologie wordt, anders dan nu, door alle onderwijs- en onderzoekskernen heen de rode draad. Dat kan ertoe leiden dat studenten gedrags- en maatschappijwetenschappen straks de UT links laten liggen, omdat ze het onderdeel technologie niet zien zitten. Dat zou dan weer zeer nadelig uitpakken voor de UT. Immers, steeds meer studenten kiezen voor niet-technische wetenschappen, en dat levert dus het meeste geld op.
De UT zal om haar bestaansrecht ook in de toekomst veilig te stellen welhaast gedwongen zijn van twee walletjes te blijven eten.
