1/12
ENSCHEDE - Dankzij de creatieve optelsom van Architecten Cie en kunstenaar Hugo Kaagman krijgt onze stad er een attractie bij. Industriële grijsheid maakt plaats voor iets waarvan je op voorhand al kan zeggen: dit is bijzonder, en dat is het.: een Delfts blauwe stadshaard.
Zie ook:
De Amsterdamse kunstenaar Hugo Kaagman (1955) maakt de gevel van de stadshaard zoals die op de hoek van de Roomweg en Deurningerstraat verrijst. Essent krijgt een ketelhuis, Roombeek warmte en Enschede een Delfts blauw kunstmonument, of hoe je zo’n markant gebouw ook noemt.
Hugo Kaagman maakt sinds 1990 Delfts blauwe objecten. Hij heeft naam in die discipline gemaakt. Zijn werk is te zien van Japan tot Moskou. Hij heeft twee keer in Enschede geëxposeerd: bij het Medialab en in het Balengebouw.
De man die de aanzet tot dit bijzondere gebouw heeft gegeven is Pi de Bruin. De stedenbouwkundig regisseur van Roombeek bedacht dat op het terrein waar de ketels van Grolsch zich hadden bevonden, de ketels van Essent hun plaats konden innemen. De Bruin vond ook dat het ketelhuis op een prominente plek zou moeten komen.
Kaagman reconstrueert de ontwikkeling: „ Architecten kijken naar kunst. De stadsverwarming is een soort kachel. Die moet een soort van gezellige stadshaard worden. De traditie wil dat haarden betegeld zijn. En zo zijn ze bij mij terecht gekomen.”
Drie jaar geleden stond de Architecten Cie bij Kaagman op de stoep. Of hij het ketelhuis in Roombeek wilde betegelen. Het zou het grootste Delfts blauwe gebouw ter wereld worden. Kaagman is de eerste die de grootte relativeert. Hij weet zo een-twee-drie geen ander Delfts blauw gebouw te noemen. Dus Enschede krijgt het record cadeau. Toch zal een tweede gebouw, als het er ooit komt, van goede huize moeten komen. Het ketelhuis is stevig geproportioneerd en krijgt een schoorsteen van 42 meter.
Kaagman stond voor de uitdaging 1300 meter muur te ontwerpen. Hij begon met het halveren van het Delfts blauwe oppervlak. Architect Branimir Medic wilde een niet al te druk gebouw. Kaagman slaat daarom telkens een tegel over. Die witte tegels heten witjes. Dat heetten ze in vroeger dagen ook al. Witjes zijn een mooi voorbeeld van de Hollandse zuinigheid. Om de kosten op betegelde haarden te drukken werden Delfts blauwe tegels afgewisseld met een witte tegel. Wat uit zuinigheid werd geboren, werd een stijlkenmerk van Delfts blauw tegelwerk. De Amsterdammer laat de traditie terugkomen in het Enschedese ketelhuis.
De tegels meten een bij een. Grotere patronen zijn opgebouwd uit vlakken van acht tegels. Zoals de zon boven in de toren (opgetrokken uit tulpen).
De vraag die Kaagman zichzelf stelde bij aanvang van de opdracht was ‘welke taferelen beeld ik af?’ Kaagman: „Ik heb geprobeerd een canon van Enschede te maken.” Hij legt het accent op proberen. ''Ik heb mijn best gedaan, maar ik ben nu eenmaal geen professor.” Met lokale gevoeligheden heeft hij rekening gehouden. Er is geen vuurwerk te zien, maar wel een brandweerman in actie. En ook het brandmonument. Enschede is tenslotte meerdere keren afgebrand. Al dolend door Enschede, onderwijl foto’s makend, stapelden de monumenten zich op. „Toen werd het saai. Daarom heb ik er ook algemene dingen bijgedaan. Het gaat tenslotte niet alleen over Enschede, het gaat ook over de rest van het leven.”
In Enschede verrijst een bijzonder decoratief gebouw. Kaagman noemt het een soort tempel. De zon in top van de schoorsteen is een hommage aan de warmte, de bron van het leven. Niet iedereen zal onmiddellijk vallen voor Kaagmans schepping. Voor sommigen zal het even slikken wezen. Die moeten maar denken dat niet alles à la Des Bouvrie hoeft te zijn: blank en zo kaal mogelijk.
De ontwerpen van Hugo Kaagman zijn de afgelopen week de deur uitgegaan. Een fabriek in het Brabantse Veghel, die ook voor de ANWB de verkeersborden maakt, vervaardigt de panelen van... metaal. Want dat is wat de Enschedese Delfts blauwe tegels niet zijn: tegels. De panelen zullen ‘ hufterproof’ bevestigd worden. Souvenirjagers die een Kaagman aan de muur willen hebben dienen zich derhalve toch echt bij de kunstenaar zelve te melden.
Sorteer reacties
