Johan van Praet. Foto Wouter Borre/DTCT.
‘Leiderschap begint met geloofwaardigheid’, zoals een wethouder dezer dagen zei. Het is de vraag hoe geloofwaardig algemeen directeur Johan van Praet van AvelijnSDT, zorgorganisatie voor gehandicapten, nog is voor het personeel op de werkvloer. Met een salaris plus bonus van een kleine twee ton en een auto met een cataloguswaarde van zeventig mille vond Van Praet zichzelf nog niet goed genoeg beloond. En de Raad van Toezicht kon wel met hem meevoelen. Daarom kreeg hij vorig jaar een renteloze lening van 550.000 euro voor zijn huis in Tubbergen. Bovendien werd hem een ‘meerjarige waardevastgarantie’ gegund; mocht zijn huis in Tubbergen van pakweg 7,5 ton in waarde dalen, dan zal AveleijnSDT daar uiteindelijk de prijs voor moeten betalen.
Inmiddels is onder druk van de publieke opinie en reacties uit Den Haag de renteloze lening van tafel. De genereuze Raad van Toezicht met voorzitter Netty van den Nieuwboer, die als burgemeester van Losser moest aftreden, mede wegens de financiële nood bij de gemeente, heeft in allerijl geprobeerd haar eigen falen weg te poetsen. Maar een en ander is hard aangekomen op de werkvloer, bij de mensen die dagelijks werken met gehandicapten. Waar zij dagelijks moeten roeien met de riemen die ze hebben, gedraagt Johan van Praet zich als een Rupsje Nooitgenoeg, die lucratieve deals sloot om er zelf beter van te worden. En de Raad van Toezicht heeft willens en wetens meegewerkt aan dit ‘grote graaien’ binnen de zorg.
De roep om aftreden van zowel Van Praet als de complete Raad van Toezicht is vrij algemeen, de reacties zijn vaak woedend. Notaris Wim Gaalman uit Oldenzaal is al afgetreden als toezichthouder en deed een eerste stap om deze bevuilde trap van boven naar beneden helemaal schoon te vegen.
De geloofwaardigheid van Van Praet is vooral aangetast door zijn eigen opstelling en optreden in de afgelopen jaren. Hij wil altijd ‘een betere kwaliteit brengen’ dan verwacht en staan voor ‘goed werkgeverschap’. Ook bij AveleijnSDT (het voormalige Woonzorg Twente), waar hij in 2001 aantrad, droeg hij die visie uit. Hij wist ‘hoe je het beste uit mensen moest halen’ en hoe je ‘jezelf altijd moet blijven verbeteren.’ Het bedrijf had een bar slechte tijd achter de rug, maar het herstel zette zich rond 2000, ten tijde van een interim-directie, in. Onder de in Breda geboren Van Praet, psycholoog en voorheen werkzaam in tal van zorgfuncties, ging het verder bergopwaarts, zeker na de fusie met Stichting Dagcentra Twente.
Hij was de bedenker van de interne campagne ‘Ik ben voorbeeldig’. Personeel moest te allen tijde voorbeeldgedrag tonen richting de cliënten. De lat werd hoog gelegd: personeelsleden moesten mensen zijn die ergens voor staan, waar anderen tegen opkijken. Een personeelslid met een biertje in het bijzijn van een cliënt was onverteerbaar, al zat hij in privétijd op een terras in de stad. Dat biertje moest dan onder de tafel verdwijnen. Een sigaretje roken in de buitenlucht, ‘tegen alle afspraken in’, leverde drie werknemers ontslag op.
Op de werkvloer werd hij door zijn vier regiodirecteuren op handen gedragen, maar lager in de hiërarchie werd hij toch vooral als een ‘moraalridder’gezien. Tegenwerking zou Van Praet niet dulden, op straffe van ontslag of overplaatsing. Van Praet regeert vanuit ‘Het Witte Huis’ in Borne, zijn paleis. Rechtstreeks contact met hem is niet of nauwelijks mogelijk.
De vraag is nu of Van Praet ook voor zichzelf die lat heel hoog legt, of met twee maten meet en bij zichzelf net iets meer door de vingers ziet. Het personeel beziet zijn buitenechtelijke relatie met een ondergeschikte met afschuw en woede. <NO1>RTV Oost meldde dat hij in afwachting van een echtscheidingsprocedure op de camping woont. <NO><NO1>‘Wat doet Johan allemaal in de bezemkast?’<NO><NO1>, vragen mensen zich af.
<NO>Werknemers worden opgeroepen zuinigjes aan te doen op de werkvloer. Ook simpele voorzieningen voor mensen met een beperking moeten worden bevochten. De zorg moet sober worden uitgevoerd. Slechte woonsituaties worden jaren op zijn beloop gelaten. Bewoners moeten het doen met door schimmel aangetaste toilet- en doucheruimtes en kleine woonkamers.
In pakweg zeven jaar tijd wist Van Praet bij AveleijnSDT zo’n 21 miljoen euro eigen vermogen op te bouwen. Sparen is goed, omdat instellingen als AveleijnSDT (2300 cliënten, 1500 medewerkers) risicodrager zijn met hun vastgoed. Maar het spaartegoed is op een totaal van bedrijfsopbrengsten van 67 miljoen euro wel erg veel geld dat niet is uitgegeven aan zorg en zorgomgeving. Sommige ouders gunnen het Van Praet om zelf een tijd in een kamer van AveleijnSDT te wonen, en dat is veelzeggend.
Van Praet weigerde deze week tot tweemaal toe een interview om een en ander toe te lichten. Hij kwam niet eens aan de telefoon. „Alles is al gezegd en geschreven”, zegt zijn secretaresse. Maar zijn personeel denkt daar anders over.
Hoe zuinig ook, tegelijk laat Van Praet een geldverslindende nieuwjaarsreceptie met artiest voor 1100 mensen in het Rabotheater in Hengelo plaatsvinden en glanzende glossy magazines maken om zijn ‘voorbeeldig-campagne’ verder uit te dragen. Zo zijn er meer goed aangeklede feesten en partijen. Bij uiterlijk vertoon en bevestiging van het eigen ego keek de directeur doorgaans niet op een euro meer of minder.
De hypocrisie is de werknemers niet ontgaan, ouders van kinderen die bij de instelling zijn ondergebracht evenmin. Daar komt bij dat hij op zichzelf bepaald ook niet bezuinigde. In zeven jaar tijd incasseerde hij forse loonsverhogingen. Hij nam zelf het initiatief om zijn volle beurs verder te vullen met een renteloze lening, wat in feite het oneigenlijk gebruik maken van zorggeld is. Velen vinden dit normloos en geen voorbeeld van goed bestuur van de man die vorig jaar nog de Award voor Beste Werkgever van Overijssel in de non-profitsector ontving.
De pretentie van voorbeeldigheid is niet meer dan een schaamlap voor de directeur zelf. Een moraalridder valt daarmee in zijn eigen zwaard. Wie streng is voor anderen, moet dubbel streng zijn voor zichzelf. Johan van Praet is ontmaskerd als iemand die op gezette tijden vooral goed voor zichzelf zorgde. Die opvallende hebzucht is niet passend bij een zorginstelling die met publiek geld wordt betaald. Vandaar ook een massaal gesteunde oproep aan hem om zijn loopbaan voort te zetten in een commerciële onderneming, waar hij zijn kwaliteiten maximaal ten gelde kan maken. Want of hij werkelijk hart voor de zorg heeft, wordt betwijfeld.
Sorteer reacties
