Het was de week van Woeste Geert en Zwarte Rita. Een week waarin drama en emotie van de beeldbuis spatten en politiek niet saai hoeft te zijn. Zolang tenminste de inhoud de boodschap maar niet in de weg staat.
Bij Wilders die zijn bijnaam eer aandeed door heel de wereld voor leugenaar
uit te maken en premier Balkenende in het bijzonder. Bij Verdonk die er een
oranjeshow van maakte met een wat bitter nationalistisch smaakje.
Geert en Rita deden ieder afzonderlijk precies wat we van hen mogen
verwachten. Woede en oneliners bij Geert, show en simplisme - of beter:
duidelijkheid - bij Rita. Met als centrale boodschap: wij zijn goed en zij
zijn slecht. Wij zijn straks de klos en dat is hun schuld. We slikken het
allemaal voor zoete koek, want we weten wie het zegt. De beeldvorming is
immers vaak bepalender voor wat wij vinden, dan logica of feiten dat zijn.
Hoe bepalend beeldvorming is, heeft Lucia de B. aan den lijve ervaren. Want
eigenlijk was het gewoon haar week en die van al die mensen die haar de
afgelopen jaren hebben gesteund. Van een verpleegkundige in een Haags
ziekenhuis veranderde zij van de ene op de andere dag in een moordenares.
Van een onbekende vrouw in de Engel des Doods. In het jaar 2001 werd zij
gearresteerd en uiteindelijk voor de rest van haar leven opgesloten. Maar
woensdag werd ze opeens 'tijdelijk' vrijgelaten. Misschien, zo opperden de
aanklagers, was de Engel des Doods toch niet de vrouw die met gif patiënten
doodde.
Lucia de B. was destijds een makkelijk slachtoffer toen er
'opvallend' veel baby's stierven in het Juliana Kinderziekenhuis. Ze had,
zeg maar, de schijn tegen. Haar verleden was verre van onberispelijk. Zo
ging het verhaal - het was zelfs waar bleek later - dat ze prostituee was
geweest. Er werd al langer over haar geroddeld in de wandelgangen van het
ziekenhuis. Er werden ook steeds meer verhalen verteld over haar, ook
verhalen die niet klopten. Maar het werd geloofd: want ze had de schijn
tegen. Bovendien luchtte haar arrestatie velen op. Iets wat moeilijk te
begrijpen viel - babysterfte - had plotseling een heel tastbare oorzaak: een
gifmengster.
Simplisme bestaat niet alleen in de politiek, dat was
toen al duidelijk.
Lucia de B. zou nu nog altijd verkommeren achter
tralies als er niet een paar mensen in dit land heel erg ging twijfelen aan
wat zich daar tijdens het proces van Lucia allemaal afspeelde.
Verpleeghuisarts Metta de Noo, al 35 jaar woonachtig in Twente, verdiepte
zich in de zaak en kwam vreemde dingen tegen. Met haar hulp schreef broer
Ton Derksen een boek waarin hij de bewijsvoering tegen Lucia de B. onderuit
haalde. Uiteindelijk nam een groep onafhankelijke deskundigen die
bevindingen over. Waarschijnlijk krijgt Lucia de B. een nieuw proces en zal
zij ook echt vrijgesproken worden.
Metta de Noo is voor haar gevoel
jaren ouder geworden door de spanningen rond het proces. Al haar vrije tijd
is er de afgelopen jaren door opgeslokt. Toch heeft ze volgehouden. Zonder
dat ze ook maar een klein sprankje eigenbelang had in deze zaak. Ze kende
Lucia de B. niet op het moment dat ze voor het eerst ging twijfelen aan de
veroordeling. Maar ze was in geen geval gevoelig voor dat wij-zij-denken,
het 'wij zijn goed en zij is slecht'. De overtuiging dat een onschuldig mens
onrecht werd aangedaan, gaf haar energie. Ze had een rustig Twents leven
kunnen blijven leiden, maar verkoos ervoor haar overtuiging openbaar te
maken. Dat leidde tot een breuk met de familie en het maakte haar kwetsbaar.
De nieuwe ontwikkelingen in de zaak Lucia de B. bewijzen dat het loont om je
in te zetten voor rechtvaardigheid en menselijkheid. Het bewijst dat
dwalingen op alle niveaus in deze maatschappij voorkomen, maar dat
uiteindelijk ratio en volharding ook dwaalgeesten kunnen bedwingen. Het
bewijst ook dat je niet alles moet geloven wat er over mensen wordt verteld,
dat je zelf moet denken.
Het toont bovenal aan dat
onbaatzuchtigheid een deugd is die deze wereld mooier en beter maakt. Jezelf
weg kunnen cijferen in het belang van iets of iemand anders lijkt wel steeds
zeldzamer te worden. Maar waar het in deze hedendaagse jungle nog gebeurt,
bloeien de rozen.
Als dat geen opsteker is in de week van Woeste
Geert en Zwarte Rita.
Paul Berkhout
